Dù ngành dệt may có kết quả tích cực trong năm 2024, nhưng sang năm 2025, dự báo dệt may Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặt ra yêu cầu phải chuyển mình.

Vượt qua nhiều khó khăn với những nỗ lực đổi mới và phản ứng phù hợp, năm 2024, ngành dệt may Việt Nam cán đích kim ngạch xuất khẩu ước đạt 44 tỉ USD, tăng 11,26% so với năm 2023. Và là quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ 2 thế giới, sau Trung Quốc và vượt lên Bangladesh. Trong đó, Mỹ là thị trường tiêu thụ lớn nhất.

Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, ngành dệt may Việt Nam đã và sẽ tiếp tục trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng dệt may thế giới, mang lại ngoại tệ lớn cho đất nước và thu nhập cho khoảng 3 triệu lao động…

Ngành dệt may thách thức xen lẫn cơ hội

Dự báo về tình hình ngành dệt may năm 2025, tại Hội thảo “Diễn biến thị trường giá cả năm 2024 và dự báo năm 2025”, ngày 9-1, TS. Nguyễn Minh Phong – Chuyên gia kinh tế cho hay, tăng trưởng thị trường dệt may có nhiều dấu hiệu tốt hơn và xuất khẩu dệt may Việt Nam có thể đạt 45,5 – 46 tỉ USD.

Lý giải nhận định này, ông Phong cho rằng, nền kinh tế các thị trường nhập khẩu chính như Mỹ và EU phục hồi, nhu cầu chi tiêu của người dân cải thiện. Ngoài ra, nếu Mỹ tăng thuế nhập khẩu lên đến 60% đối với hàng Trung Quốc và từ 10-20% đối với một số quốc gia khác thì Việt Nam có lợi thế cạnh tranh hơn nếu tuân thủ tốt quy định về nguồn gốc xuất xứ, truy xuất chuỗi cung ứng…

dự báo dệt may Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặt ra yêu cầu phải chuyển mình

Khi đó, hàng dệt may Việt Nam sẽ có cơ hội vượt lên dẫn đầu thị phần Mỹ, nhất là có thêm lợi thế chi phí lao động hiện vẫn chỉ bằng một nửa của Trung Quốc.

Song, năm 2025 ngành dệt may Việt Nam nhận được những động lực thể chế mới như tinh gọn bộ máy, giảm thiểu chi phí cơ hội của doanh nghiệp… Cùng với đó là lực lượng lao động trẻ, dồi dào; chi phí lao động mặc dù không còn lợi thế cạnh tranh, nhưng kỹ năng may của công nhân Việt Nam đẹp và tốt. Chất lượng sản phẩm đồng đều.

Ngoài ra, Việt Nam hiện đã có không ít những công ty sản xuất nguyên phụ liệu đáp ứng được các yêu cầu của các doanh nghiệp dệt may và cũng là các nhà cung ứng cho các nhãn hàng lớn như Adidas, Nike… Nhiều doanh nghiệp còn tự chủ làm được các loại vải thân thiện với môi trường…

Nhiều lợi thế là vậy, nhưng ông Phong vẫn cho rằng năm 2025, doanh nghiệp ngành dệt may vẫn tiếp tục đối mặt những thách thức. Như, giá đơn hàng thấp trong khi chi phí đầu vào tiếp tục tăng, các nhãn hàng có sự thay đổi lớn trong cách mua hàng, thanh toán, giảm sản lượng, những tiêu chí, tiêu chuẩn khắt khe liên quan đến “xanh hóa” trong sản xuất, tự chủ nguồn nguyên liệu và tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và phát thải carbon thấp.

Dự báo, trong 2-4 năm tới, ngành dệt may sẽ phải đối mặt với hơn 35 luật mới liên quan đến phát triển bền vững của hầu hết các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ…. Nếu không đáp ứng được yêu cầu của thị trường, doanh nghiệp sẽ bị mất đơn hàng, giảm doanh thu.

Trên thực tế, gần đây một số thương hiệu đã thể hiện quan điểm thận trọng về nhu cầu trong tương lai và sự do dự về việc tăng mức hàng tồn kho. Đồng thời, khi hàng xuất khẩu của Trung Quốc vào Mỹ bị chững lại do chịu thuế nhập khẩu cao hơn, có thể kéo theo hậu quả Trung Quốc tăng mạnh xuất khẩu sang các thị trường khác và do đó tăng độ cạnh tranh với hàng dệt may Việt Nam trên các thị trường xuất khẩu khác…

Năm 2025 và tiếp theo, khi dòng vốn FDI vào Việt Nam ngày càng tăng, các công ty dệt may có thể chịu áp lực từ chi phí lao động tăng, một số doanh nghiệp trong nước khó tiếp cận các đơn hàng lớn và phải bằng lòng với đơn hàng nhỏ, thời gian giao hàng nhanh và yêu cầu khắt khe…

Đẩy mạnh phát triển nguồn nguyên liệu dệt may tại chỗ

Trong bối cảnh đó, để ngành dệt may Việt Nam đạt được mục tiêu trong năm 2025, ông Phong cho hay, cần tiếp tục tìm kiếm đơn hàng, mở rộng thị trường xuất khẩu, tham gia và hoạt động tích cực tại nhiều tổ chức quốc tế lớn chuyên ngành dệt may

Kết nối các doanh nghiệp với nhiều tổ chức và hiệp hội dệt may quốc tế, tranh thủ chuyên gia, kinh nghiệm, kinh phí để mở các lớp đào tạo, cập nhật công nghệ, kỹ năng nghề, phát triển bền vững…

dệt may Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặt ra yêu cầu phải chuyển mình.

Đặc biệt, thực hiện Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày từ nay đến năm 2030, ngành sẽ chuyển dần từ phát triển nhanh sang phát triển bền vững theo mô hình kinh tế tuần hoàn; hoàn thiện chuỗi giá trị trong nước và tham gia ở vị trí có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần đáp ứng quy tắc xuất xứ và khai thác tốt hơn các thị trường lớn, tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan từ các FTA và đa dạng hóa thị trường, đối tác, khách hàng, sản phẩm có giá trị gia tăng cao …

Nhanh nhạy đón bắt nhu cầu của thị trường, coi trọng phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ và công nghiệp hỗ trợ. Bởi, hiện Việt Nam chỉ mới sản xuất được 1% lượng sợi cotton, phải nhập khẩu khoảng 3 tỉ USD nguyên liệu này.

Tăng cường đầu tư, công nghệ hóa, robot hóa quy trình sản xuất; tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất để đạt các chứng chỉ xanh…

Thị trường dệt may năm 2025 được nhận định nhiều rủi ro, khó đoán định bởi những yếu tố mới về chính trị từ những nhà nhập khẩu lớn và tăng nhiệt cạnh tranh.

Giữ vị trí thứ 2 về xuất khẩu

Năm 2024, ngành dệt may Việt Nam về đích với khoảng 44 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 11% so với năm 2023. Với kết quả này, năm 2024 Việt Nam vượt lên đứng vị trí thứ 2 trong số các nước xuất khẩu nhiều hàng dệt may nhất thế giới.

Một trong những nguyên nhân giúp dệt may Việt Nam đạt kết quả trên là doanh nghiệp đã đón được luồng đơn hàng dịch chuyển từ Bangladesh. Tuy nhiên, theo ông Vũ Đức Giang- Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, đơn hàng từ Bangladesh là đơn hàng cơ bản, số lượng lớn nhưng giá thành không cao. Do đó, không phải doanh nghiệp nào cũng đón được luồng đơn hàng, nhất là những doanh nghiệp sản xuất mặt hàng cao cấp, thời trang như Hòa Thọ, May 10.

Năm 2024, Việt Nam xếp thứ 2 trong số quốc gia xuất khẩu hàng may mặc lớn nhất thế giới

Phân tích về các đối thủ cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường xuất khẩu dệt may thế giới năm vừa qua, ông Hoàng Mạnh Cầm- Phó Chánh Văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam, thông tin, năm 2024 Việt Nam đạt 44 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, xếp ngay sau Việt Nam là Ấn Độ, cả năm dự kiến tăng trưởng 6,9-7%. Ấn Độ sản xuất mặt hàng tương đồng với Bangladesh, do đó được hưởng lợi nhất trong xu hướng dịch chuyển đơn hàng.

Đối với Trung Quốc, trong 11 tháng năm 2024, Trung Quốc mới xuất khẩu được 273,4 tỷ USD hàng dệt may và chỉ tăng 0,2% so với cùng kỳ năm 2023. Tuy nhiên, đối với mặt hàng mà là đối thủ trực tiếp của Việt Nam là hàng may mặc, Trung Quốc xuất khẩu được 144 tỷ USD và giảm khoảng 2,8% so với cùng kỳ.

Riêng với Bangladesh, do bất ổn về chính trị, 10 tháng năm 2024 xuất khẩu hàng may mặc giảm khoảng 3,7% so với cùng kỳ, trung bình mỗi tháng xuất khoảng 2,8 – 3 tỷ USD, trong khi đỉnh cao con số này đạt khoảng 4 tỷ USD/tháng.

“Mặc dù vậy, xu hướng xuất khẩu của Bangladesh sang Mỹ và EU bắt đầu có sự phục hồi về thị phần trong tháng 9 và tháng 10. Do may mặc là xương sống của nền kinh tế Bangladesh, mang về khoảng 80-85% nguồn thu ngoại hối, do đó quốc gia này nhanh chóng tạo điều kiện phục hồi sản xuất dệt may”, ông Cầm cho hay.

Ông Cầm cũng đồng thời nhận định, dự báo sản xuất hàng dệt may của Bangladesh sẽ phục hồi lại mức bình thường kể từ sau quý II/2025. Lúc đó sẽ có sự cạnh tranh gay gắt với doanh nghiệp dệt may Việt Nam bởi Bangladesh đang được hưởng thuế quan ưu đãi cho nước kém phát triển, trong khi chi phí lao động của Việt Nam cao gần gấp ba lần so với đối thủ.

Đối với các quốc gia xuất khẩu dệt may khác như Sri Lanka, Thổ Nhĩ Kỳ cũng được hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển đơn hàng từ Bangladesh nhưng mức tăng trưởng không cao và quy mô nhỏ nên không có nhiều lo ngại.

Thị trường sẽ có nhiều yếu tố phức tạp

Trên cơ sở nghiên cứu của Tập đoàn, ông Cầm cũng nhìn nhận, trong nửa đầu năm 2025, ngành may mặc sẽ tiếp tục đà phục hồi từ cuối năm 2024. Đồng thời với đó, có một số tín hiệu tăng trưởng tốt hơn khi các thị trường nhập khẩu chính của ngành như Mỹ và EU phục hồi kinh tế khả quan hơn. Thu nhập và chi tiêu tiêu dùng của người dân cũng sẽ được cải thiện sau khi lộ trình cắt giảm lãi suất tiếp tục diễn ra.

Tuy nhiên, từ nửa cuối năm trở đi, nhà nhập khẩu sẽ không chốt đơn hàng dài mà đơn hàng sẽ ngắn và nhỏ hơn. Đặc biệt, đơn hàng dịch chuyển từ Bangladesh sẽ giảm dần, hiện tại xuất khẩu của quốc gia này đã ổn định dần. “Theo chia sẻ của một số khách hàng, nhiều khách hàng không rời đi mà vẫn ở lại Bangladesh ngay cả khi xung đột xảy ra”, đại diện Tập đoàn Dệt may Việt Nam thông tin.

Chưa chủ động nguồn nguyên phụ liệu là nút thắt của ngành dệt may

Bên cạnh đó, khi Tổng thống Donald Trump lên điều hành chính quyền và thực thi chính sách thuế mới đối với các đối tác thương mại của Mỹ, có khả năng dệt may Việt Nam chịu thêm 10% thuế. Đây là một khó khăn lớn bởi Mỹ hiện là thị trường nhập khẩu lớn nhất của ngành.

“Trong rủi có may”, trường hợp Mỹ thực thi chính sách thuế mới, Việt Nam có khả năng san bằng khoảng cách về giá hàng dệt may với Trung Quốc tại thị trường này, đồng nghĩa với khả năng mở rộng thị phần.

Về yếu tố nội tại, thiếu nguồn cung nguyên phụ liệu tiếp tục là nút thắt cổ chai của ngành dệt may. Đây cũng là yếu tố khiến doanh nghiệp chưa tận dụng tối đa được ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.

Cùng đó là biến động lao động tiếp tục là thách thức với doanh nghiệp dệt may trong năm 2025. Để khắc phục khó khăn này, Tập đoàn cũng như doanh nghiệp dệt may trong nước tiếp tục chăm lo đời sống vật chất, tinh thần nhằm giữ chân người lao động. Đầu tư công nghệ phù hợp để tăng năng suất, đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn mới.

Cùng đó, tiếp tục phát triển nguyên liệu đầu vào, tuy nhiên không phát triển sản phẩm đại trà mà tập trung “tạo sự khác biệt” thông qua các sản phẩm khó, sản phẩm xanh và sản phẩm tái chế.