Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PCTPVMT), Công an Bình Thuận đã phát hiện và bắt quả tang cơ sở sản xuất kinh doanh gia vị đậu, đường trong khu vực Bến xe Nam, phường Đức Long, TP Phan Thiết đang chế biến đường sử dụng hóa chất công nghiệp không nằm trong danh mục cho phép.

Đây là cơ sở do bà Lý Lệ Châu (SN 1963), trú lô 7, khu phố 6, phường Đức Long, TP Phan Thiết làm chủ.

Theo lực lượng chức năng cho biết, quá trình chế biến đường của cơ sở này được thực hiện như sau: đường cát trắng nguyên bao (50kg/bao) có xuất xứ rõ ràng được cơ sở này mua về với số lượng lớn, sau đó số đường này sẽ được hòa trộn với a-xít phốt-pho-ríc (H3PO4), phẩm mầu và nước theo tỷ lệ: 150 kg đường (ba bao) hòa với 20 lít nước, một muỗng a-xít phốt-pho-ríc, một ly phẩm mầu vàng được đổ vào thiết bị trộn (thường dùng trong xây dựng) để trộn đều lên. Trộn xong, đường trắng sẽ chuyển sang mầu vàng tươi bắt mắt, dẻo, không đóng cục, đồng thời trọng lượng sẽ được tăng lên. Sau đó, số đường này sẽ được cơ sở đóng gói với khối lượng 12 kg/gói và bán cho các tiểu thương kinh doanh đường, các cơ sở pha chế rang cà-phê trên địa bàn TP Phan Thiết.

Bà Lý Lệ Châu, chủ cơ sở cho biết, đường trắng được mua về với giá 12.000 đồng/kg, sau khi pha trộn sẽ được bán với giá 13.000 đồng/kg. Mỗi ngày, cơ sở dùng 20 bao đường trắng (1 tấn) để chế biến ra đường mầu vàng. Cơ sở của bà Châu chế biến đường theo cách này đã nhiều năm nay.

Một cán bộ của Phòng PCTPVMT, thành viên trong đoàn kiểm tra cho biết, a-xít phốt-pho-ríc (H3PO4) được cơ sở của bà Châu dùng chế biến đường là một loại hóa chất dùng để sản xuất chất tẩy rửa công nghiệp không nằm trong danh mục được dùng để chế biến thực phẩm. Khi sử dụng, sẽ gây tác hại rất lớn đến sức khỏe con người.

Hành vi sử dụng hóa chất công nghiệp để chế biến đường của cơ sở bà Châu đã bị các lực lượng chức năng lập biên bản và xử phạt theo Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ về Quy định xử phạt vi phạm hành chính về An toàn thực phẩm; đồng thời tịch thu 150 kg đường đã pha chế và 18 kg a-xít phốt-pho-ríc (H3PO4) sử dụng để chế biến đường.

Nguồn: dantri.com.vn

Theo tính toán, sau khi các dự án đang triển khai hoàn thành và hoạt động ổn định, giá trị tổng sản lượng ngành công nghiệp hóa chất chiếm tỷ trọng từ 13-14% toàn ngành công nghiệp…

Hóa chất là ngành công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong hầu hết các hoạt động công nghiệp nói riêng và kinh tế – xã hội nói chung. Tuy nhiên, một trong những điểm yếu nhất của ngành này là khả năng cung ứng nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất và tiêu dùng, vì thế nhiều sản phẩm hóa chất quan trọng vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong 5 tháng đầu năm 2021, một số sản phẩm quan trọng của ngành hóa chất có kim ngạch nhập khẩu tăng cao so với cùng kỳ, như chất dẻo đạt gần 5 tỷ USD, tăng 50,6%; sản phẩm chất dẻo đạt 3,4 tỷ USD, tăng 24,5%; hóa chất đạt 3,2 tỷ USD, tăng 60,1%; sản phẩm hóa chất đạt 3 tỷ USD, tăng 35,6%… Các thị trường nhập khẩu chủ yếu là từ Trung Quốc, Đông Nam Á, Hàn Quốc..

1. LO RỦI RO, NHIỀU ĐỊA PHƯƠNG NGẠI ĐẦU TƯ

Tại buổi làm việc với Cục Hóa chất mới đây, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhận định ngành hóa chất là ngành công nghiệp cơ bản, lâu đời, có đóng góp quan trọng trong hầu hết các hoạt động công nghiệp nói riêng và kinh tế xã hội nói chung.

Đánh giá về tình hình ngành công nghiệp hóa chất thời gian qua, Cục trưởng Cục Hóa chất Nguyễn Văn Thanh cho biết tổng sản lượng công nghiệp hoá chất Việt Nam hàng năm chiếm khoảng 10-11% tổng giá trị GDP ngành công nghiệp, lực lượng lao động chiếm gần 10% và có năng suất lao động cao 1,36 lần năng suất lao động trung bình của toàn ngành công nghiệp do có mức độ tự động hoá khá cao.

Theo tính toán, sau khi các dự án đang triển khai hoàn thành và hoạt động ổn định, giá trị tổng sản lượng ngành công nghiệp hóa chất chiếm tỷ trọng từ 13-14% toàn ngành công nghiệp.

Tính đến năm 2020, toàn ngành có khoảng 1.818 doanh nghiệp sản xuất phân bổ trên sáu vùng trong cả nước, trong đó 894 doanh nghiệp sản xuất phân bón (chiếm 49%), 106 doanh nghiệp sản xuất hóa chất bảo vệ thực vật (chiếm 6%), 14 doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hóa dầu (chiếm 1%), 68 doanh nghiệp sản xuất hóa chất cơ bản (chiếm khoảng 4%)… với khoảng 2,7 triệu lao động trong đó có 725.000 lao động trực tiếp tham gia sản xuất hóa chất và các sản phẩm hóa chất.

Ông Thanh cho biết: “Tín hiệu đáng mừng là trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn trong nước rất quan tâm đến đầu tư một số ngành công nghiệp hoá chất. Điều này sẽ trở thành hiện thực nếu chúng ta có một cơ chế chính sách khuyến khích hợp lý”.

Tuy nhiên, ông Thanh cũng chỉ ra những hạn chế của ngành hóa chất, đó là công tác quản lý ngành chưa hiệu quả, thiếu thông tin và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trung ương, địa phương chưa đảm bảo thông tin thông suốt, nhiều trường hợp doanh nghiệp, nhà đầu tư không nắm bắt được thông tin, đầu tư, vận hành các dự án chưa tuân thủ quy định về đầu tư xây dựng và an toàn hóa chất.

Hơn nữa, công nghiệp hóa chất đòi hỏi quy mô đầu tư rất lớn, công nghệ yêu cầu cao, nghiêm ngặt, tiềm ẩn rủi ro. Về phía doanh nghiệp, còn hạn chế về tiềm lực kinh tế, đầu tư nhỏ lẻ, dàn trải, thiếu công nghệ nguồn.

Ở nhiều địa phương, quan niệm và nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của phát triển công nghiệp hóa chất chưa đầy đủ, lo ngại nguy cơ ô nhiễm và nguy hiểm, dẫn đến các chủ trương phát triển của nhiều địa phương không thu hút đầu tư công nghiệp hóa chất, thay vào đó là một số ngành nghề dịch vụ, du lịch, công nghiệp chế biến, chế tạo khác.

Theo ông Thanh, những quan niệm này gây khó khăn cho các nhà đầu tư, cản trở sự phát triển của công nghiệp hóa chất, trong khi đây là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, làm tiền đề hỗ trợ cho nhiều ngành công nghiệp cũng như cung cấp các sản phẩm thiết yếu quan trọng khác.

Để khắc phục những hạn chế trên, Cục Hóa chất đang triển khai xây dựng Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam. Dự kiến, sau khi chiến lược được cấp có thẩm quyền phê duyệt sẽ có đủ thông tin dữ liệu của mỗi phân ngành, những khó khăn vướng mắc để bổ sung các giải pháp phù hợp trong quá trình quản lý và phát triển ngành.

2. TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN NHỮNG SẢN PHẨM ƯU TIÊN

Theo nhận định của Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển, nền công nghiệp đang phát triển mạnh, năng động với thị trường tiêu dùng nội địa gần 100 triệu dân.

Trong thời gian qua, ngành hóa chất có sự tham gia đầu tư của nhiều thành phần kinh tế, nhiều dự án quy mô lớn, cho thấy nhu cầu của thị trường và chính sách hấp dẫn của Nhà nước đối với phát triển công nghiệp và công nghiệp hoá chất nói riêng.

Tuy nhiên, đóng góp của ngành còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng, chưa tận dụng tối ưu nguồn tài nguyên, nguyên liệu trong nước dẫn tới chưa làm chủ được thị trường nội địa, nhiều sản phẩm hóa chất quan trọng phục vụ phát triển sản xuất phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Một phần do đặc thù ngành sản xuất hóa chất cần mức đầu tư lớn nên trước đây ngành chủ yếu phụ thuộc vào thành phần kinh tế nhà nước, các dự án đầu tư hầu hết sử dụng vốn nhà nước.

Để phát triển công nghiệp hóa chất trở thành một ngành công nghiệp nền tảng cho phát triển kinh tế đất nước, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng về phía cơ quan quản lý, cần phải khẩn trương và tập trung cao để nghiên cứu đề xuất, hoàn thiện Chiến lược phát triển ngành hóa chất Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2045, bám sát vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội và Nghị quyết của Đảng.

Đồng thời, xây dựng kế hoạch để phân kỳ tổ chức thực hiện, đặc biệt chú trọng phát triển các lĩnh vực, sản phẩm ưu tiên, bao gồm các sản phẩm hóa chất có nhu cầu lớn, giá trị gia tăng cao, có lợi thế đảm bảo an ninh lương thực, an ninh y tế.

Bên cạnh đó, tập trung nghiên cứu lựa chọn địa điểm phù hợp, khẩn trương khuyến cáo đến các ngành, các cơ quan chức năng và các địa phương bổ sung trong quá trình quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch quốc gia đối với ngành hóa chất và công nghiệp hóa chất. Đề xuất giải pháp thu hút đầu tư hình thành các tổ hợp sản xuất kinh doanh hóa chất tập trung, có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, đảm bảo yêu cầu về an toàn, môi trường và có tính đến các yếu tố kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn.

Cùng với việc đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu khoa học, công nghệ trong ngành hóa chất, tập trung vào việc sử dụng các sản phẩm phụ, chất thải hiện có của ngành làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất các sản phẩm khác, thì cũng cần xây dựng, đề xuất các chính sách để phát triển và quản lý mạng lưới các tổ chức tư vấn đầu tư, hỗ trợ cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy định về quản lý hóa chất.

Quan trọng hơn cả, đề xuất xây dựng giải pháp phát triển công nghiệp hóa chất xanh, hiện đại, thân thiện với môi trường, đảm bảo an toàn cho con người.

Đối với các doanh nghiệp, Bộ trưởng cho rằng cần tận dụng cơ hội, nghiên cứu kinh nghiệm của thế giới để biến thách thức thành cơ hội, xây dựng chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của mình. Đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp chấp hành nghiêm quy định của pháp luật về đầu tư sản xuất kinh doanh song song với việc đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, chủ động công tác truyền thông, đối thoại với cộng đồng để cải thiện hình ảnh về một nền công nghiệp hóa chất thân thiện với con người và môi trường.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực trong phân tích, dự báo thị trường để bổ sung hoàn thiện chiến lược, kế hoạch phát triển hợp lý, phấn đấu đạt kết quả sản xuất kinh doanh tốt và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, nguồn lực xã hội, ứng dụng công nghệ cao để cố gắng giảm thiểu tác động đến môi trường.

“Các doanh nghiệp vừa phát huy nội lực vừa phải tích cực phối hợp với bên ngoài, nhất là liên doanh liên kết trong giai đoạn đầu để vào chuỗi sản xuất cung ứng của các tập đoàn lớn trên thế giới, thông qua các dự án hợp tác với các đối tác nước ngoài để đổi mới công nghệ, nâng cao kỹ năng quản lý, từng bước đưa doanh nghiệp mình vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, Bộ trưởng nhấn mạnh đồng thời yêu cầu, các doanh nghiệp tích cực tham mưu với Bộ Công Thương trong việc xây dựng chính sách phát triển công nghiệp hóa chất.

Nguồn: vneconomy.vn

Từ khi hình thành và bắt đầu sản xuất hóa chất vô cơ quy mô lớn vào giữa thế kỷ 18, công nghiệp hóa chất thế giới đã trải qua một chặng đường dài với nhiều bước thăng trầm. Sau thập niên 1920, quang cảnh ngành công nghiệp hóa chất đã thay đổi với việc nhiều công ty hóa chất sát nhập thành những tập đoàn lớn. Hiện nay, công nghiệp hóa chất sản xuất những sản phẩm đạt doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm.

Thế kỷ 20 đã chứng kiến sự chi phối của châu Âu, Nhật Bản và Mỹ trong sản xuất hóa chất. Nhưng năm 2009 Trung Quốc đã trở thành quốc gia sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới và cho đến nay vẫn đang tiếp tục phát triển nhanh.

Việc châu Âu mất đi vị thế của khu vực sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới có liên quan nhiều đến những bất ổn chính trị và sự suy yếu của Liên minh Châu Âu. Những diễn biến này đã đẩy công nghiệp hóa chất châu Âu rơi vào tình trạng trì trệ trong các năm từ 2000 đến 2017.

Tất nhiên cũng có những nguyên nhân khác góp phần làm mất đi vị thế hàng đầu của châu Âu, trong đó vấn đề chi phí và các chính sách môi trường được xem như những yếu tố quan trọng nhất. Các luật bảo vệ môi trường chặt chẽ đã gây nhiều khó khăn cho các công ty công nghiệp hóa chất tại đây. Mặt khác, chi phí xây dựng và vận hành nhà máy sản xuất hóa chất tại Trung Quốc hoặc ấn Độ có thể rẻ hơn 40-60% so với ở châu Âu.

Trong khi đó, rất nhiều yếu tố đã giúp cho Trung Quốc trở thành gã khổng lồ mới trong công nghiệp hóa chất toàn cầu, cụ thể là sự sẵn có của các nguồn tài nguyên và công nghệ sản xuất, khả năng cấp vốn nhanh chóng và dễ tiếp cận các nguồn nguyên liệu. Với những yếu tố cơ bản được bảo đảm, công nghiệp hóa chất Trung Quốc đã tiến những bước dài.

Công nghiệp hóa chất toàn cầu trong năm 2019

Công nghiệp hóa chất thế giới đã trải qua năm 2019 đáng chú ý. Với sự hiện diện rõ rệt của Trung Quốc, thị trường hóa chất toàn cầu đã rơi vào tình trạng dư thừa công suất. Trong khi đó, cạnh tranh ngày càng tăng cũng không có tác dụng giảm nhẹ tình hình. Mặt tích cực của vấn đề này là nhu cầu nguyên vật liệu cũng gia tăng cùng với sự phát triển của thị trường Trung Quốc. Điều đó đã giúp các nước khu vực châu Âu tăng cường hoạt động mặc dù thị trường trong chính khu vực vẫn trì trệ.

Năm 2019, các công ty BASF và Bayer của Đức là các công ty hóa chất đạt doanh thu hàng đầu trên thế giới, tiếp theo sau là các công ty Mỹ và Nhật Bản. Nhưng tuy là những khu vực xuất khẩu hóa chất truyền thống, từ năm 2014 xuất khẩu hóa chất của châu Âu và Mỹ đã ngày càng giảm. Khi các luật bảo vệ môi trường tại hai khu vực này trở nên chặt chẽ hơn và chi phí xây dựng nhà máy tăng, vị thế chi phối của công nghiệp hóa chất đã dần dịch chuyển sang châu á và Trung Đông.

Trong năm 2019, công nghiệp hóa chất thế giới đã tiếp tục tăng trưởng với tốc độ chậm, như đã được dự báo trước đó. Công nghiệp hóa chất châu Âu tiếp tục chịu ảnh hưởng bất lợi của những quy định luật pháp chặt chẽ và sự suy yếu của Liên minh Châu Âu. Mặc dù vậy, Đức đã chiếm vị trí đầu tiên trong danh sách các nước sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới, tiếp theo sau là Mỹ và Nhật Bản. ấn Độ cũng nổi lên như một trong những quốc gia xuất khẩu hóa chất hàng đầu.

Những thách thức trong năm 2021

Sang năm 2021, nhu cầu hóa chất được dự báo sẽ tiếp tục đi xuống như đã diễn ra trong năm trước. Xu hướng tăng trưởng chậm của sản xuất hóa chất trong năm 2019 cũng có khả năng sẽ tiếp tục trong năm 2021

Một trong những nguyên nhân của tình trạng tăng trưởng chậm hiện nay trong công nghiệp hóa chất là chi tiêu thấp hơn của người tiêu dùng. Mặt khác, phong trào hoạt động tích cực vì môi trường xanh cũng ảnh hưởng đến nhu cầu và sản xuất hóa chất. Ngày nay, khắp nơi chúng ta đều thấy những biểu ngữ kêu gọi bảo vệ môi trường xanh, không chất dẻo. Nhiều quốc gia cấm sử dụng các loại chất dẻo như túi và chai đựng nước dùng một lần, các phương án thay thế đang được tìm kiếm. ở đây, các nhà sản xuất hóa chất có thể nâng cấp hoạt động của mình bằng cách sản xuất những sản phẩm có thể phân hủy sinh học với giá thành hợp lý.

Chiến tranh thương mại đã bắt đầu giữa các quốc gia sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới cũng đang lan truyền ngày càng nhiều tác động bất lợi. Sau khi Mỹ áp thuế lên hóa chất nhập khẩu từ Trung Quốc, Trung Quốc đã trả đũa bằng cách đánh thuế lên hóa chất và chất dẻo sản xuất tại Mỹ. Kết quả là xuất khẩu của Mỹ đã giảm 24%. Tình hình này thúc đẩy nhiều nhà sản xuất đã thiết lập cơ sở sản xuất ở Mỹ hoặc Trung Quốc phải tìm cách rời đi.

Ngoài nhu cầu của thị trường, các rào cản về quy định pháp lý, tình trạng dao động giá nguyên liệu và các yêu cầu về bảo vệ môi trường cũng là những yếu tố lớn ảnh hưởng đến công nghiệp hóa chất trong thời gian tới.

Hơn nữa, một trong những yếu tố bất ngờ nhất ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế trên toàn cầu trong thời gian gần đây là phong trào dân tộc chủ nghĩa đang nổi lên, ví dụ như kế hoạch “Made in China 2025”, trong đó các công ty quốc tế bị đẩy ra rìa.

Triển vọng phát triển

Bất chấp những thách thức đã hình thành trong năm 2019, công nghiệp hóa chất vẫn tiếp tục là ngành cung cấp nguyên liệu, hợp chất hoặc sản phẩm cơ bản cho nhiều ngành kinh tế khác như dược phẩm, mỹ phẩm, sản xuất xe ôtô, xây dựng,… Vì vậy, ngành hóa chất sẽ tiếp tục phát triển cùng với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt với những đổi mới thường xuyên về công nghệ và sản phẩm.

Sau những chặng đường phát triển dài, cho đến nay công nghiệp hóa chất đã trở thành một lĩnh vực công nghệ tiên tiến với nhiều sản phẩm đa dạng. Đối với quá trình phát triển tiếp trong tương lai, nghiên cứu đổi mới và triển khai có ý nghĩa quan trọng thiết yếu. Đó chính là yếu tố hàng đầu giúp một số công ty có lợi thế hơn các công ty khác.

Đặc điểm nhân khẩu học của người tiêu dùng cũng đang trải qua nhiều thay đổi trên toàn cầu. Đây là thời kỳ của thế hệ Millennial lớn lên cùng phương tiện truyền thông xã hội với những thông tin tức thời. Ngày nay, phương tiện truyền thông xã hội là một trong những phương thức tiếp cận thông tin thuận tiện nhất và cũng được coi như yêu cầu bắt buộc đối với công nghiệp hóa chất.

Trong năm 2020, xu hướng đổi mới trong công nghiệp hóa chất sẽ tiếp tục. Nhiều thị trường hóa chất đã trở nên chín muồi và đồng thời cũng trở thành trì trệ, ngăn cản sự phát triển tiếp. Nếu không đổi mới sản phẩm và khai thác các thị trường mới, công nghiệp hóa chất khó có thể vượt qua những thách thức để có thể tiếp tục tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Nguồn: baotruongphat.com